Stan prawny na dzień: 17.10.2026 Która forma opodatkowania JDG jest najkorzystniejsza, zależy od trzech liczb: przychodu, kosztów i stawki ryczałtu dla Twojej działalności. Przy niskich kosztach w 2026 r. najczęściej wygrywa ryczałt. Przy wysokich kosztach taniej wychodzi skala podatkowa (12% / 32%). Podatek liniowy 19% zaczyna się opłacać przy wysokim dochodzie i dużych kosztach. Wpisz swoje dane do kalkulatora poniżej – policzy podatek, ZUS i składkę zdrowotną za cały rok dla wszystkich trzech form i pokaże, ile zostanie Ci co miesiąc.
Jaką formę opodatkowania wybrać – krótka odpowiedź
Moja rada: nie porównuj samych stawek podatku, tylko sumę „podatek + składka zdrowotna” za rok. To właśnie składka zdrowotna najczęściej odwraca wynik: na skali to 9% dochodu bez możliwości odliczenia, na liniowym 4,9% z limitowanym odliczeniem, na ryczałcie stała kwota zależna od rocznego przychodu. Uproszczona reguła, którą potwierdzają wyliczenia w kalkulatorze. Koszty poniżej 15–20% przychodu i stawka ryczałtu 12% lub niższa: ryczałt jest zwykle najtańszy. Koszty na poziomie jednej trzeciej przychodu i więcej: zwykle wygrywa skala, zwłaszcza jeśli masz dzieci albo możesz rozliczać się wspólnie z małżonkiem. Roczny dochód (po kosztach) wyraźnie powyżej 120 000 zł przy dużych kosztach: warto policzyć podatek liniowy.
Jak korzystać z kalkulatora
Wpisz średni miesięczny przychód i koszty bez VAT, czyli kwoty netto z faktur. Jeśli nie jesteś czynnym podatnikiem VAT, wpisz kwoty z faktur. Wybierz etap ZUS: przez pierwsze 6 miesięcy przysługuje ulga na start, przez kolejne 24 miesiące preferencyjny ZUS, potem duży ZUS. Stawkę ryczałtu wybierz według rodzaju usług, a nie kodu PKD z CEIDG. Kalkulator liczy rok według stawek z 2026 r. Wariant „2027 (prognoza)” pomoże zdecydować, jaką formę wybrać na kolejny rok: płaca minimalna na 2027 r. jest już ustalona (4 950 zł), a składki ZUS policzono według projektu budżetu. Fundusz Pracy opłacany za siebie na dużym ZUS kalkulator traktuje jako koszt na skali i liniowym. Przycisk „Pokaż wyliczenie krok po kroku” odsłania wszystkie kwoty pośrednie.
Czym różnią się formy opodatkowania JDG
Skala podatkowa (zasady ogólne)
Podatek 12% od dochodu do 120 000 zł rocznie i 32% od nadwyżki. Pierwsze 30 000 zł dochodu jest w praktyce wolne od podatku – kwota zmniejszająca podatek wynosi 3 600 zł. Płacisz podatek od dochodu, czyli od różnicy między przychodem a kosztami, więc każdy udokumentowany koszt obniża podatek. Składka zdrowotna to 9% dochodu (minimum 432,54 zł miesięcznie w 2026 r.) i nie obniża podatku. Za to tylko na skali przysługuje ulga na dzieci, wspólne rozliczenie z małżonkiem i rozliczenie jako samotny rodzic. W rodzinie z dwójką dzieci i małżonkiem bez dochodów to potrafi dać kilka tysięcy złotych rocznie, których kalkulator nie widzi.
Podatek liniowy 19%
Jedna stawka 19% od dochodu bez względu na jego wysokość, bez kwoty wolnej. Koszty tak samo obniżają podatek. Składka zdrowotna wynosi 4,9% dochodu (minimum 432,54 zł miesięcznie), a zapłacone składki można odliczyć od dochodu albo zaliczyć do kosztów do limitu 14 100 zł rocznie w 2026 r. Na liniowym nie ma ulgi na dzieci ani wspólnego rozliczenia z małżonkiem. Nie można go wybrać, jeśli świadczysz usługi na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy odpowiadające czynnościom wykonywanym w ramach umowy o pracę w tym lub poprzednim roku.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Podatek liczy się od przychodu, nie od dochodu – koszty go nie obniżają. Stawka zależy od rodzaju działalności: 12% dla programowania, 8,5% dla większości usług, 3% dla handlu, 17% dla wolnych zawodów. Od przychodu odliczasz składki społeczne i połowę zapłaconej składki zdrowotnej. Składka zdrowotna jest stała i zależy od rocznego przychodu pomniejszonego o składki społeczne: do 60 000 zł – 498,35 zł miesięcznie, do 300 000 zł – 830,58 zł, powyżej 300 000 zł – 1 495,04 zł (2026 r.). Ryczałt można wybrać, jeśli przychód z poprzedniego roku nie przekroczył 2 mln euro. Tu również obowiązuje zakaz pracy na rzecz byłego pracodawcy, a ulgi na dzieci i wspólnego rozliczenia nie ma. Ewidencja jest najprostsza: zamiast KPiR prowadzisz tylko ewidencję przychodów.
| Skala | Liniowy | Ryczałt | |
|---|---|---|---|
| Stawka podatku | 12% / 32% | 19% | 2–17% od przychodu |
| Kwota wolna | 30 000 zł | brak | brak |
| Czy koszty obniżają podatek | tak | tak | nie |
| Składka zdrowotna | 9% dochodu | 4,9% dochodu | 498 / 831 / 1 495 zł |
| Odliczenie składki zdrowotnej | brak | do 14 100 zł rocznie | 50% składki |
| Ulga na dzieci, wspólne rozliczenie | tak | nie | nie |
| Ewidencja | KPiR | KPiR | ewidencja przychodów |
Przykład: Olena, programistka na B2B
Olena prowadzi JDG w branży IT i wystawia faktury na 15 000 zł netto miesięcznie. Jej koszty to laptop na raty, księgowość, internet i telefon – razem około 1 500 zł miesięcznie. Płaci już duży ZUS z dobrowolnym chorobowym, a jej usługi mieszczą się w ryczałcie 12%. Według stawek z 2026 r. kalkulator pokazuje następujący wynik. Na skali Olena zapłaci rocznie 16 841 zł podatku i 12 499 zł składki zdrowotnej, więc razem z ZUS odda 52 461 zł, a sobie zostawi 9 128 zł miesięcznie. Na liniowym podatek wzrośnie do 25 094 zł, składka zdrowotna spadnie do 6 805 zł – razem 55 020 zł i 8 915 zł miesięcznie. Na ryczałcie 12% Olena zapłaci 18 427 zł podatku i 9 967 zł składki zdrowotnej – razem 51 515 zł i 9 207 zł miesięcznie. Ryczałt wygrał, ale różnica względem skali to tylko 946 zł rocznie. Dlatego sprawdziłabym, jak zmieni się sytuacja. Jeśli Olena planuje zakup sprzętu i wynajem coworkingu, a jej koszty wzrosną do 6 000 zł miesięcznie, skala będzie kosztować 37 345 zł, a ryczałt się nie zmieni (51 515 zł) – różnica 14 170 zł na korzyść skali. Jeśli natomiast przychód wzrośnie do 25 000 zł miesięcznie przy tych samych kosztach, ryczałt będzie kosztować 65 915 zł, liniowy 82 583 zł, a skala 101 661 zł. Wniosek: ryczałt ma sens przy wysokim przychodzie i małych kosztach – i właśnie te dwie liczby warto oszacować na kolejny rok, zanim złożysz oświadczenie.
Kiedy i jak zmienić formę opodatkowania
Formę opodatkowania wybiera się na cały rok podatkowy. Oświadczenie składasz do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnąłeś pierwszy przychód w roku. Jeśli pierwszą fakturę w 2027 r. wystawisz w styczniu, termin mija 20 lutego 2027 r. Jeśli pierwszy przychód pojawi się w grudniu, oświadczenie można złożyć do końca roku. Najprościej zmienić formę opodatkowania przez zmianę wpisu w CEIDG – wniosek jest bezpłatny i podpisujesz go Profilem Zaufanym. Możesz też złożyć pisemne oświadczenie w urzędzie skarbowym właściwym według miejsca zamieszkania. Jeśli nic nie złożysz, forma z poprzedniego roku obowiązuje dalej. Jeśli nigdy nie wybierałeś formy, domyślnie obowiązuje skala. Przy przejściu z ryczałtu na skalę lub liniowy od 1 stycznia trzeba założyć KPiR i sporządzić spis z natury na początek roku. Przy przejściu w drugą stronę księgę zamykasz, a spis z natury sporządzasz na 31 grudnia. Jeśli Twój dochód doszedł już do poziomu, na którym JDG kosztuje więcej niż spółka, porównaj także JDG czy spółka z o.o. w 2026 r., przekształcenie JDG w spółkę z o.o. i estoński CIT.
Najczęstsze błędy przy wyborze formy opodatkowania
- Porównywanie samych stawek podatku (12% kontra 19%) bez składki zdrowotnej.
- Liczenie ryczałtu tak, jakby koszty obniżały podatek.
- Pominięcie progów na ryczałcie: jeśli przychód pomniejszony o składki społeczne przekroczy 60 000 lub 300 000 zł, różnicę składki zdrowotnej za cały rok dopłacasz w rozliczeniu rocznym.
- Wybór ryczałtu lub liniowego przy pracy dla byłego pracodawcy, u którego w tym lub poprzednim roku miałeś umowę o pracę na te same czynności. Na liniowym oznacza to przeliczenie według skali od początku roku i dopłatę z odsetkami, na ryczałcie – przejście na skalę od dnia uzyskania takiego przychodu.
- Przegapienie terminu 20 lutego i pozostanie na zeszłorocznej formie przez kolejny rok.
- Zapomnienie, że ulgę na dzieci i wspólne rozliczenie z małżonkiem daje tylko skala.
Wysokość składek na bieżący rok sprawdzisz na stronie ZUS, a wniosek o zmianę formy opodatkowania złożysz przez biznes.gov.pl. Jeśli chcesz, żeby księgowość prowadziła osoba, która co roku sprawdza, czy Twoja forma nadal jest najkorzystniejsza, zobacz naszą księgowość dla JDG. Zostaw zgłoszenie w formularzu poniżej – policzymy, która forma opodatkowania na 2027 r. będzie najkorzystniejsza właśnie dla Ciebie, z uwzględnieniem dzieci, kosztów i planów.
